વિશ્વના જુદા જુદા દેશોમાં ધાર્મિક સ્વતંત્રતાની સ્થિતિ– અંગે અમેરીકાએ પ્રકાશિત કરેલ વાર્ષીક રીપોર્ટ.––
" ભારત સરકાર માટે ખતરેકી ઘંટી"
રીપોર્ટ ગઇકાલે ૪ થી માર્ચના રોજ પાટનગર વોશીંગટન ડીસી માંથી બહાર પાડવામાં આવ્યો છે.
સને ૨૦૨૫ના પુરા થયેલા વર્ષનો " Annual Report of the USA Commision on International Religious Freedom" વિશ્વના જુદા જુદા દેશોમાં ધાર્મિક સ્વતંત્રતાની સ્થિતિ ઉપર બહાર પાડયો છે. તેમાં અફઘાનીસ્તાનથી શરુ કરીને ઇરાન, ઇરાક, કતાર,બર્મા, ચીન, ઉત્તર કોરીયા પાકિસ્તાન અને ભારત સહિત ૭૮ દેશોની યાદી છે. આશરે ૧૦૦ પાના ઉપરનો રીપોર્ટ છે. રીપોર્ટમાં પ્રથમ જે તે દેશની ખાસ કરીને ધાર્મિક લઘુમતીઓની સામાન્ય સ્થિતિ ઉપર અધિકૃત માહિતિ છે અને તેને આધારે અમેરીકન સરકારે જે તે દેશને કઇ શ્રેણીમાં મૂકવો તેના ગંભીર સુચનો લેખિત કરેલાં છે. ભારત અંગેનો રીપોર્ટ પાન નં ૨૮–૨૯ પર પ્રકાશિત કરવામાં આવેલ છે. જેને ટુંકમાં અત્રે રજુ કરેલ છે.
2025 માં, ભારતમાં ધાર્મિક સ્વતંત્રતાની સ્થિતિ સતત બગડતી રહી - કારણ કે સરકારે ધાર્મિક લઘુમતી સમુદાયો અને તેમના પ્રાર્થનાસ્થળોને લક્ષ્ય બનાવતા નવા કાયદા રજૂ કર્યા અને લાગુ કર્યા.
ઘણા રાજ્યોએ ધર્માંતરણ વિરોધી કાયદાઓ રજૂ કરવા અથવા મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસો હાથ ધર્યા જેથી કડક જેલની સજાનો સમાવેશ થાય. ભારતીય સત્તાવાળાઓએ નાગરિકો અને ધાર્મિક શરણાર્થીઓની વ્યાપક અટકાયત અને ગેરકાયદેસર હકાલપટ્ટી પણ કરી અને ધાર્મિક લઘુમતી સમુદાયો સામે જાગ્રત હુમલાઓને સહન કર્યા.
આખું વર્ષ, ઘણા રાજ્યોમાં હિન્દુ રાષ્ટ્રવાદી ટોળાએ મુસ્લિમો અને ખ્રિસ્તીઓ સામે ત્રાસ ગુજાર્યો, ઉશ્કેર્યા અને હિંસા ભડકાવી. માર્ચમાં, મહારાષ્ટ્રમાં હિંસા ફાટી નીકળી - એક કટ્ટર હિન્દુ રાષ્ટ્રવાદી જૂથ, વિશ્વ હિન્દુ પરિષદ (VHP) એ 17મી સદીના મુઘલ શાસક ઔરંગઝેબની કબરને દૂર કરવાની હાકલ કર્યા પછી. ત્યારબાદ થયેલા રમખાણોમાં ડઝનેક લોકો ઘાયલ થયા અને કર્ફ્યુ લાગુ કરવામાં આવ્યો, જે ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) ના અધિકારીઓ દ્વારા VHP ના નેતૃત્વ હેઠળના વિરોધ પ્રદર્શનોમાં કુરાનનું અપમાન કરવામાં આવ્યું હોવાની અફવાઓને કારણે થયું. જૂન મહિનામાં, ઓડિશામાં એક હિન્દુ રાષ્ટ્રવાદી ટોળાએ 20 ખ્રિસ્તી પરિવારો પર હુમલો કર્યો, જેમણે હિન્દુ ધર્મ સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો. આ હુમલાઓમાં પોલીસ હસ્તક્ષેપ કરવામાં આવ્યો ન હતો, જેમાં આઠ લોકો ઘાયલ થયા અને તેમને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા.
એપ્રિલમાં, મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા કાશ્મીરના પ્રદેશમાં ત્રણ બંદૂકધારીઓએ મુખ્યત્વે હિન્દુ પ્રવાસીઓના જૂથ પર હુમલો કર્યો, જેમાં 26 લોકો માર્યા ગયા. ગુનેગારોએ પીડિતોને કલમા, એક ઇસ્લામિક શ્લોક, વાંચવા કહ્યું અને જેઓ તેમ કરવામાં અસમર્થ હતા તેમની હત્યા કરી.આ હુમલાથી ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે પાંચ દિવસનો સંઘર્ષ શરૂ થયો. ભારતમાં મુસ્લિમ વિરોધી ભાવના વધુ તીવ્ર બની, જેમાં લક્ષિત હુમલાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે.
હુમલા બાદ કર્ણાટક અને ઉત્તર પ્રદેશમાં કથિત નફરતના ગુનાઓમાં મુસ્લિમો માર્યા ગયા હોવાના અહેવાલ છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં, એક હિન્દુ રાષ્ટ્રવાદી જૂથના સ્વયં-કહેવાતા સભ્યોએ એક મુસ્લિમ રેસ્ટોરન્ટ કાર્યકરને ગોળી મારીને હત્યા કરી હતી, અને કાશ્મીર હુમલામાં માર્યા ગયેલા લોકોનો બદલો લેવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી.
મે મહિનામાં, ભારતીય અધિકારીઓએ 15 ખ્રિસ્તીઓ સહિત 40 રોહિંગ્યા શરણાર્થીઓની અટકાયત કરી હતી, જે બધાને બર્માના દરિયાકાંઠાની નજીકના આંતરરાષ્ટ્રીય પાણીમાં લઈ જવામાં આવ્યા હતા અને તેમને ફક્ત લાઇફ જેકેટ સાથે બર્મીઝ કિનારે તરવાની ફરજ પાડવામાં આવી હતી.
જુલાઈમાં, ભારતીય અધિકારીઓએ ભારતીય નાગરિક હોવા છતાં સેંકડો બંગાળી ભાષી મુસ્લિમોને આસામથી બાંગ્લાદેશ હાંકી કાઢ્યા હતા. શાસક ભાજપના અધિકારીઓએ હાંકી કાઢવામાં આવેલા લોકો પર બાંગ્લાદેશથી મુસ્લિમ "ઘુસણખોરો" હોવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો, જે ભારતની રાષ્ટ્રીય ઓળખ માટે ખતરો છે. કથિત "ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર" માં કડક કાર્યવાહીને વધુ સરળ બનાવવા માટે, સરકારે સપ્ટેમ્બરમાં વિદેશી કાયદા માટે નિયમો અને આદેશોનો એક નવો સેટ પસાર કર્યો હતો.
સદર આદેશ વિદેશી ટ્રિબ્યુનલ્સની ધરપકડ વોરંટ જારી કરવાની અને "વિદેશી" હોવાના શંકાસ્પદ લોકોને યોગ્ય પ્રક્રિયા વિના અટકાયતી સેન્ટરો( ડિટેન્સન હોમ્સ) માં મોકલવાની સત્તાને વિસ્તૃત કરે છે.
સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન, સરકારે ધાર્મિક સ્થળોને પણ નિશાન બનાવવાનું ચાલુ રાખ્યું જેથી તેમને રાજ્યના નિયંત્રણ હેઠળ લાવી શકાય. મે મહિનામાં, ભારતની સંસદે વકફ બિલ પસાર કર્યું, જે પરંપરાગત રીતે મુસ્લિમો દ્વારા સંચાલિત વકફ જમીન દાનનું સંચાલન કરતા બોર્ડમાં બિન-મુસ્લિમોનો ઉમેરો કરે છે. આ દાનમાં ધાર્મિક સ્થળો, જેમ કે મસ્જિદો, મદરેસાઓ અને કબ્રસ્તાનોનો સમાવેશ થાય છે. બિલના પ્રતિભાવમાં, પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યમાં ઘાતક વિરોધ પ્રદર્શનો ફાટી નીકળ્યા, જેમાં ત્રણ લોકોના મોત થયા. સપ્ટેમ્બરમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે બિલની મુખ્ય જોગવાઈઓને સ્થગિત કરી દીધી, જેમાં એક જોગવાઈનો સમાવેશ થાય છે જેમાં સરકાર વિવાદિત મિલકત વકફ છે કે નહીં તે નક્કી કરી શકે છે. કોર્ટે ફેડરલ બોર્ડના બિન-મુસ્લિમ સભ્યોની સંખ્યા વધુમાં ચાર સુધી મર્યાદિત કરી. તે જ મહિને, ઉત્તરાખંડની વિધાનસભાએ સ્ટેટ ઓથોરિટી ફોર માઇનોરિટી એજ્યુકેશન (USAME) એક્ટ પસાર કર્યો, જે મદરેસા બોર્ડને વિખેરી નાખે છે અને શીખ, બૌદ્ધ, જૈન, પારસી અને ખ્રિસ્તીઓ માટે મદરેસા અને અન્ય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને રાજ્ય નિયંત્રણ હેઠળ લાવે છે.
યુ.એસ. સરકારને અમારી ભલામણો
■ આંતરરાષ્ટ્રીય ધાર્મિક સ્વતંત્રતા અધિનિયમ (IRFA) દ્વારા વ્યાખ્યાયિત વ્યવસ્થિત, ચાલુ અને ગંભીર ધાર્મિક સ્વતંત્રતા ઉલ્લંઘનોમાં સામેલ થવા અને તેને સહન કરવા બદલ ભારતને "ખાસ ચિંંતાનો દેશ" અથવા Country of Particular concern તરીકે જાહેર કરો.
■ USCIRF અને યુ.એસ. રાજ્ય વિભાગ જેવી યુએસ સરકારી સંસ્થાઓને ભારત દેશમાં ધાર્મિક સ્વતંત્રતા સ્થિતિઓનું સ્થળ પર જઇને મૂલ્યાંકન કરવાની મંજૂરી આપવા માટે ભારત પર દબાણ કરો;
■ અમેરીકએ ભારત સરકારની જાસુસી સંસ્થા રીસર્ચ એન્ડ એનાલીસિસ વીંગ (રો) અને રાષ્ટ્રીયસ્વયંસેવક સંઘ (આરએસએસ) બંને સંસ્થાઓની અમેરીકામાંની સંપત્તીઓને સ્થગિત કરી દો. તેમના પરોક્ષ કે પ્રત્યક્ષ પ્રતિનીધિઓના યુએસ પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ લગાવી દો.( Impose targeted sanctions on individuals and entities, such as India's Research (RAW) and Analysis Wing and the Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS), for their responsibility and tolerance of severe violations of religious freedom by freezing those individuals' or entities' assets and/or barring their entry into the United States.
■ ભવિષ્યની યુ.એસ. સુરક્ષા સહાય અને ભારત સાથે દ્વિપક્ષીય વેપાર નીતિઓને ધાર્મિક સ્વતંત્રતામાં સુધારા સાથે જોડો; અને યુ.એસ. નાગરિકો અને ધાર્મિક લઘુમતીઓ સામે સતત ધાકધમકી અને ઉત્પીડનના કૃત્યોના આધારે ભારતને શસ્ત્રોનું વેચાણ અટકાવવા માટે શસ્ત્ર નિકાસ નિયંત્રણ કાયદાની કલમ 6 લાગુ કરો.
યુ.એસ. કોંગ્રેસે(સંસદ) યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં ધાર્મિક લઘુમતીઓને લક્ષ્ય બનાવતી ભારત સરકાર દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય દમનના કૃત્યોના વાર્ષિક અહેવાલની આવશ્યકતા માટે 2024 ના આંતરરાષ્ટ્રીય દમન રિપોર્ટિંગ એક્ટને ફરીથી રજૂ કરવો અને પસાર કરવો જોઈએ.
સૌ–USCIRF-2026-AR-3326-NEW. ટુકમાં ભાવાનુવાદ. પ્રકાશિત તા. ૪–૦૩–૨૬.
